अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा प्रतिक्रिया जनाउँदै थप आक्रमणको चेतावनी दिएको पछिल्लो घटनाले दुवै देश बीचको सैन्य द्वन्द्व झनै जटिल बन्दै गएको छ। अमेरिकी सेनाले दुई दिनसम्म इरानमा हवाई आक्रमण गरेपछि प्रतिशोधमा इरानले खाडी क्षेत्रका अमेरिकी सैन्य ठिकाना निशाना बनाएको छ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) का अनुसार ट्रम्पको वार्तामा ढिलाइ भएको आरोप लगाउँदै दोस्रो दिन रातभर ‘आत्मरक्षाका लागि स्ट्राइक’ जारी राखिएको छ। यसैगरी इरानले बहराइन र कुवेतमा रहेका अमेरिकी सैन्य बेसमा प्रतिक्रिया स्वरूप आक्रमण गरेको बताएको छ।
गत दिन पनि इरानले यही दुई देशका अमेरिकी सैन्य अखडालाई निशाना बनाएको थियो। दुवै पक्षबाट यथावत् जारी आक्रमणले अप्रिलमा भएको अस्थायी युद्धविरामलाई पुन: संकटमा पारेको छ।
अमेरिकाको पछिल्लो आक्रमणपछि इरानका दक्षिणी शहरहरू र स्ट्रेट अफ होर्मुज आसपास शक्तिशाली विस्फोट सुनिएको छ। सो क्षेत्रका इरानी वायु रक्षा प्रणाली, राडार तथा अन्य सैन्य वस्तुहरूलाई अमेरिकाले लक्षित गरेको जनाइएको छ।
यसैबीच इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कर्प्सले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट गुडिरहेका दुई तेल ट्याङ्करमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। इरानी सरकारी संचारमाध्यमले पानीमार्ग सबै प्रकारका जहाजका लागि बन्द गरिएको जनाए पनि अमेरिकी सेन्टकमले भने नियमित व्यापारी जहाज आवत-जावत भइरहेकाले इरानको दाबी अस्वीकार गरेको छ।
स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द भएको तथा तेल ट्याङ्कर आक्रमणको खबर सार्वजनिक हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा हल्ला मच्चिएको छ। एसियाको व्यापारमा कच्चा तेलको मूल्य करिब २ प्रतिशतले बढ्दै ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारेल ९५ डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
अमेरिकाले पछिल्लो हमला गर्नुभन्दा केही घण्टा अघिदेखि ट्रम्पले इरानमाथि कडा कदम उचाल्ने चेतावनी दिएका थिए। सामाजिक सञ्जालमार्फत उनले इरानी नेतृत्वले वार्तामा ढिलाइ गरेको आरोप लगाउँदै थप प्रतिकार गर्ने स्पष्ट सन्देश दिएका थिए।
अमेरिकी रक्षा सचिव पिट हेगसेथले इरानलाई सम्झौताका लागि पटक–पटक मौका दिइएको तर इरानले त्यसलाई अस्वीकार गरेको भन्दै अब मुख्य सैन्य संरचनामा बम गिराउने कुनामा पुगेको बताएका छन्। ट्रम्पले वार्ता असफल भए पुनः इरानमाथि आक्रमण गर्ने बताएका छन्।
इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियानले इरानले कुनै दबाब वा धम्कीको सामना दृढतापूर्वक गर्ने जनाएका छन्। इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयले अमेरिकी औपचारिक तथा अनौपचारिक सन्देशले कूटनीतिक प्रक्रिया कमजोर बनाएको आरोप लगाएको छ। अप्रिलमा भएको अस्थायी युद्धविरामपछिको समय मात्रै फाट्टफुट्ट झडप भइरहेका थिए।
तर, पछिल्लो वार्ता प्रयास विफल भएसंगै आक्रमण श्रृंखलाबद्ध भइसकेको छ। हालै इरान संलग्नतामा एक अमेरिकी हेलिकप्टर दुर्घटना भएपछि आईआरजीसीले मध्यपूर्वका अमेरिकी बेसलाई आक्रमणमा समेटेको छ।
मध्यपूर्वको यो तनावमाथि संयुक्त राष्ट्र महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै हालैका घटनाले युद्धविरामलाई थप कमजोर बनाएको बताएका छन्। उनले सबै पक्षलाई कूटनीतिक समाधान खोज्न आह्वान गर्दै थप आक्रमणको जोखिमलाई नजरअन्दाज गर्न नहुने बताएका छन्।