अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खनिज स्रोतले भरिपूर्ण, स्वशासित आर्कटिक टापु ग्रिनल्यान्डलाई अधीनमा लिन सैन्य विकल्पसमेत विचार भइरहेको कुरा ह्वाइट हाउसले मंगलबार सार्वजनिक गरेको छ। यस कदमसँगै डेनमार्क तथा पश्चिमी मुलुकहरूका राजनीतिक क्षेत्रमा विवाद बढेको छ।
ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटका अनुसार, ग्रिनल्यान्डलाई अमेरिकी सुरक्षा नीतिको प्राथमिकतामा राखिएको छ । उनका अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्प र उनको टोलीले आवश्यक परे सबै विकल्पमा—including सैन्य—गहन छलफल गरिरहेका छन् । अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, रुस र चीनजस्ता शक्ति आर्कटिक क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सक्ने भएकाले यो रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ ।
वाल स्ट्रिट जर्नलका प्रतिवेदन अनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्पको पहिलो प्राथमिकता डेनमार्कसँग वार्ता गरी औपचारिक रूपमा ग्रिनल्यान्ड किन्ने हो; यद्यपि, डेनमार्कले बल प्रयोग भए द्वार नाटो संरचनालाई प्रत्यक्ष जोखिम हुने भन्दै कडा विरोध जनाएको छ । नाटोको धारा-५ अनुसार कुनै सदस्य राष्ट्रमाथि आक्रमण भएमा सबै सदस्य एकजुट हुने प्रतिज्ञाका कारण यो सैन्य विकल्प परीक्षणको घडी बन्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
हाल ग्रिनल्यान्डमा करिब १५० अमेरिकी सैनिक तैनाथ छन् । स्थानीय नेताहरूदेखि व्यापारिक संघसम्मले ट्रम्पको प्रस्तावलाई अस्वीकार्य मात्र नभई असभ्यसमेत भनेका छन् । ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स-फ्रेडरिक निल्सनले टापुको भविष्य त्यहाँका ५७ हजार बासिन्दाले मात्रै निर्धारण गर्ने भन्दै कुनै बाह्य हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने घोषणा गरेका छन् ।
फ्रान्स, बेलायत, जर्मनी, इटाली, पोल्यान्ड र स्पेनका नेताहरूले डेनमार्कसँग मिलेर “सार्वभौमिकता, क्षेत्रीय अखण्डता र सिमानाको अविच्छिन्नता” को संरक्षण गर्न प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन् । विवाद समाधान गर्न फ्रान्सका राष्ट्रपति म्याक्रोन र बेलायती प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले अमेरिकी प्रतिनिधिहरूसँग संवाद चलाएको जनाइएको छ ।
यसैबीच, अमेरिकी संसद्मा समेत ट्रम्पको सैन्य विकल्पप्रति असन्तुष्टि देखिएको छ । डेमोक्रेट सिनेटर रुबेन गालेगोले ग्रिनल्यान्डमा सम्भावित आक्रमण रोक्न प्रस्ताव ल्याउने आश्वासन दिएका छन् भने, रिपब्लिकन नेताहरू माइक जोनसन, जेरी मोरान र डन बेकनले यो निर्णय मूर्खतापूर्ण र नाटोलाई खतरामा पार्ने चेतावनी दिएका छन् ।
विश्लेषकहरूको भनाइमा, ट्रम्पको ग्रिनल्यान्ड रणनीति, भेनेजुएलामा अमेरिकी चासो अनि आर्कटिकको रणनीतिक र खनिज स्रोतप्रतिको प्रतिस्पर्धाले युरोप र अमेरिकाबीच नयाँ कूटनीतिक तथा सुरक्षाजन्य तनाव निम्त्याएको छ । यसका कारण दुई पक्षबीचको विश्वास र रणनीतिक सन्तुलन थप जटिल बन्दै गएको उल्लेख गरिएको छ ।